Historyjka, której pisanie spędzało mi sen z powiek w minionych dniach :-) Wrzucam for fun - miłej lektury!
„Jak ujek Alojz i ciotka Trudka rychtowali sie na geburstag u Gorola”
Na dworze sztyjc sipiało, a boło już sztwierć na trzecio.
- Trudka, co uwarzisz dzisio na łobiod? - zapytoł ujek Alojz i odłożoł cajtung. Stanoł ze ryczki, poprawioł sie szykowny binder, kiery mu tyn Hamerykon John z familoku przy Korfantego na anwajong podarowoł i kuknoł se na ciotka.
- A nic! Zjysz klapsznita z fetym. Zawiyrej te dźwiyrze bo ciongnie po szłapach! Styknom ci dwie klapsznity? Jezusie, Maryjo świynto! Niy siednij sie na jegelniczka - zawołała.
- Jo sie nazywom Alojz, a niy Maryjo, a łod sznity z fetym biere mi sie na żiganie, ale dej babo bo mom głód! - zachichroł sie ujek.
Truda prziniosła sie kafyj we szolce ze kwiotkiym, dwie klapsznity dlo Alojza, oblykła fuzekle, co sztrikowała bez zima i wartko wlepioła ślypia we telewizjo, co by niy łopuścić jescze jydnego łodcinka "Moda na sukces”. - Wejrzij no jaki momy cajt, Lojzek!
Jeronie, szczworto! - zrobioła larmo Truda - Pizło Ci we dekel babo? Toć przeca niydziela je, arbajt jutro. Lepij dziobka dej! - zachichroł sie zaś ujek. - Ale ze Ciebie ćmok! W antryju na byfyju stoi gedzynk. Tyn Gorol ze piontygo mo dzisio geburstag i fajer bydzi. Rychtuj sie! - Trudka zakurzyła cygareta i zaczoła sznupać swoji tuśki, co by sie wysztynglować. - Ale tu momy garus!
- Niy cygoń, godej prowda! Tyn fiśnynty miglanc mo dzisio geburstag?- oburzoł sie Alojz i wrazioł do gymby amoloka.- Doczkej, doczkej, zaro cie chyca! Niy moga suchać tyj gupij godki! Toć przeca Jorguś to gwjoździorz je! Uczony w Toruniu! Gorol, ale jaki porzondny! I internec mo! Wiysz co to internec, gupieloku?
- Te rajcula, niy być tako przemondrzało! Kaj jo ta heksa znod? - pomyśloł Alojz.- Jo niy wiym co to internec? A wiym! Francik, hajer przodowy z Halymby, co do szynku Gerarda przichodzi, mi pokozoł, kiery my mu kachlok w dóma robili - napuszył sie ujek.
- Puknij sie yno we glaca! I co tyś tam widzioł? - godo ciotka. - Betlyjka ze Watikanu! O! Tela jo widzioł! A Ty wiysz, co to naszo-klasa.pl je? Francik mo konto na noszej-klasie, bo sie zaregistrowoł. Fajno rzecz, łostatni krzik mody. Mogesz sie dowiedzieć jak kiery sie wyszkolił i kim potym został. Ty wiedziałaś, że Wincynt już je sztyrnoście lot na pyndzyji? - zapytoł Alojz.
- Kaj yno wleziesz, tam gupie godosz. Przeca Wincynt pojechoł do Niymiec, jak my bajtlami boli. Pokoż zdrzadełko, musza sie poczosać. Pogodomy ło tym kejnedy! Jeronie, mosz niy wybiglowany kragel! Skyrz ciebie niy zońdymy na czas.
- Ze zmierzłom babom ciynżko szczimać! A gorzołki sie u Gorola napija?
- Jak cie chyca, to ci te kudły wyszkubia! Yno gorzałka mu we łbie! Flaszka bydzie, yno zagrej mu „sto lot" na klawiyrze pierwej, a jo gedzynk dom - ciotka wyciongła z tutki dupny łobrozek.
- Jeronie, ale lojfer. Wciep to do hasioka - zachichroł sie Alojz.
- Pieroński giździe! Przeca to „Świynty Jorguś piere sie ze smokiym”. Ech, pikny łobrozek. W sam roz dlo naszygo Gorola. Przeca łon tyż niy bele jaki synek, jak tyn z łobrozka.
- Jak baba godo, to idzie sie skulać ze śmiychu. Ty niy mosz czasem ała !? Jorguś ze piontygo, to Gorol, a świynty Jorguś boł Hanys, świynty Alojz boł Hanysym i świynto Truda tyż boła Hanyska. Niy słyszałach jak kapelonek we kościele godoł, aże we niebie siedzom same Ślonzoki? Poć już babo na tyn geburstag, bo nom kamraty flaszki wydudlajom. Mój opa godoł: Jak ciulać to my, a niy nos!
Słownik regionalizmów śląskich
1. sztyjc - ciągle
2. sipieć – padać (np. drobny deszcz)
3. Truda – Gertruda
4. uwarzić - ugotować
5. ujek – wujek
6. Alojz - Alojzy
7. cajtung - gazeta
8. ryczka - taboret
9. binder - krawat
10. kiery – który
11. Hamerykon - Amerykanin
12. familok – dom wielorodzinny z cegły
13. anwajong – impreza w nowym mieszkaniu
14. kukać - spoglądać
15. klapsznita z fetym – kanapka ze smalcem
16. zawiyrej te dźwiyrza bo ciongnie po szłapach – zamknij te drzwi bo wieje w nogi
17. jagelniczka – poduszeczka z igłami
18. biere mi sie na żiganie – chce mi się wymiotować
19. kafyj - kawa
20. szolka - filiżanka
21. fuzekle - skarpety
22. sztrikować – robić na drutach
23. bez zime – przez zimę
24. wartko – szybko
25. wejrzij no jaki momy cajt – spójrz, która jest godzina
26. larmo - hałas
27. pizło ci w dekel, babo? – oszalałaś, babo?
28. arbajt - praca
29. ale z ciebie ćmok! – ale z ciebie ciemnota!
30. antryj - przedpokój
31. byfyj - kredens
32. gedzynk – prezent, podarunek
33. Gorol – nie Ślązak
34. geburstag - urodziny
35. fajer – impreza, zabawa
36. rychtować się – przygotowywać się
37. zakurzyć - zapalić
38. cygareta - papieros
39. sznupać - szukać
40. tuśka – kredka do makijażu
41. wysztyglować się – wymalować się
42. garus - bałagan
43. cygonić - kłamać
44. fiśnięty – głupi, pokręcony
45. miglanc - cwaniak
46. amolok – cukierek miętowy
47. doczkej, doczkej, zaro cie chyca! – poczekaj, poczekaj, zaraz cię złapię!
48. Jorguś - Jerzy
49. gwjoździorz - astronom
50. internec - internet
51. gupielok - głupek
52. rajcula – pyskata kobieta
53. heksa – złośliwa kobieta
54. Francik - Franciszek
55. hajer przodowy - górnik
56. Halymba – Kopalnia Halemba
57. szynk – bar, pijalnia piwa
58. kachlok - piec
59. glaca - łysina
60. betlyjka – szopka bożonarodzeniowa
61. tela - tyle
62. zaregistrować – zarejestrować
63. Wincynt - Wincenty
64. pyndzyja – emerytura
65. bajtle - dzieci
66. zdrzadełko - lusterko
67. biglowany - prasowany
68. kragel – kołnierz
69. zmierzła - nerwowa
70. gorzołka - wódka
71. kudły - włosy
72. klawiyra – pianino
73. tutka - torebka
74. dupny łobrozek – ładny obrazek
75. lojfer - łobuz
76. wciepać - wrzucić
77. hasiok – kosz na śmieci
78. pieroński giździe! – łobuzie!
79. Świynty Jorguś piere sie ze smokiem – Święty Jerzy walczy ze smokiem
80. bele jaki – byle jaki
81. synek - chłopak
82. skulać się – zwinąć się
83. mieć ała – oszaleć
84. Hanys - Ślązak
85. kapelonek - wikariusz
86. Ślonzoki - Ślązacy
87. kamraty - koledzy
88. wydudlać - wypić
89. opa - dziadek
90. ciulać – oszukiwać
Gryfno ślunsko historyjko
Marta Czarnecka
X Miejsce w rankingu
- Artykuły: 1097
- Wpisów na blogu: 29
- Komentarzy: 931
- Miejsc na mapie: 641


Świetne! :) A co mnie zastanawia, to wprowadzanie nowych słów do gwary. Swego czasu myślałam, że gwara, to tak bardziej zbiór ściśle określonych znaczeń, które powstały gdzieś tam hen daleko w przeszłości. Ale jak wtedy osoba posługująca się np. gwarą śląską ma rozmawiać o dowinkach technicznych? W Twoim tekście widzę, że jest np. internec, a sam internet jest stosunkowo nowym słowem, więc widać można nowe pojecia wprowadzać do języka.
Najbardziej podoba mi się "mieć ała" i bliskoznaczne "pizło ci w dekel" :)
połamałam język i nic nie zakapowałam :)
Schemat w notatkach podpowiada mi, że gwara ludowa, często kojarzona dość jednoznacznie, jest bardzo ogólnym pojęciem, ponieważ dzieli się na odmianę artystyczną i odmianę mówioną, do której należy m.in. miejska polszczyzna potoczna. Myślę, że możemy pod nią podciągnąć wspomniany przez Ciebie, Sylwio, internec. Jeśli się mylę, proszę polonistów i innych ekspertów o poprawienie :-)
Druga sprawa. Jak to mówią Ślązacy: "richtich po ślonsku to godali nasze opy i omy" (Odpowiednio po śląsku mówili nasi dziadkowie i babcie). Z różnych względów nie tylko gwara śląska wygląda teraz inaczej i plusem jest fakt, że istnieją rzesze, które ją pielęgnują.
Karioka - ja po śląsku czytam "w myślach" - jakoś mi łatwiej :-)
"Panie fojerman, co pana szteruje tako mało brandera, my to momy łobsztrabowane bordsztajnami, to sie niy powiynno hajcnońć" (Panie strażaku, co panu przeszkadza takie małe ognisko, my to mamy otoczone kamieniami, to się nie powinno podpalić.)
bo nie mogę znaleźć tego tłumacza :)
Szerokie zestawienie regionalizmów śląskich proponuje nam nasza niezawodna Wikipedia, a konkretniej Wikisłownik:
http://pl.wiktionary.org/wiki/Indeks:S%C5%82ownik_j%C4%99zyka_%C5%9Bl%C4%85skiego
Dużo tego, można korzystać, ale trzeba uważać, bo to niezła mieszanka wybuchowa dialektów śląskich, których jest wiele odmian. Moje opowiadanie można podpiąć raczej pod klimaty Bercika Dwornioka z serialu "Święta Wojna". Tłumacz gdzieś mi mignął w internecie, ale na ten moment ciężko mi podać konkretny adres. ;) Porządne opracowania znajdziemy raczej w bibliotece.
ale bez listy z tłumaczeniem i zadaj pytanie czy ktoś mógłby na bardziej potoczny przetłumaczyć :) takie tłumaczenie na żywo by było :)
Karioka, wstydzę się wrzucać to na Silesię, bo mi wytkną, że kaleczę ich gwarę i wstęp na śląską ziemię wzbroniony ;) Hanysom nie dogodzisz ;)
prosze o przesłanie mi textu na maila a ja przetłumaczę to ze śląskiego na polski :)
jane135@interia.pl
pozdrawiam